5 – 12 YAŞ ÇOCUKLARDA PERİYODİK MUAYENE,

KONTROL ve DANIŞMANLIK

-2-

 

Cinsel gelişme

 

10 – 12 yaş dolaylarında başlar. Cinsel olgunluğa yönelik taramalarda ikincil cinsel özellikler değerlendirilir. Olgunlaşma değerlendirmesinde; kız çocuklarında memede şekil değişikleri ve pubis kılları, erkek çocuklarda ise penis, testisler ve pubis kılları incelenir. Cinsel olgunluk 1’den 5’e kadar puanlandırılır ( Tanner olgunlaşma ölçeği ).

Çocuklar bu dönemde vücutlarında meydana gelecek değişiklikler konusunda bilgilendirilmeli, açık ve dürüst bir yaklaşımla endişelerinin üzerine gidilmelidir. Bazı büyük çocuklara da cinsel danışmanlık gerekebilir. 

 

Diş gelişimi

 

Süt dişlerinin yerini kalıcı dişlerin alması bu yaş dilimine rastlar. Kalıcı dişler hemen hemen süt dişlerindeki sırayla çıkar.

 

Kolesterol

 

ABD Koruyucu Sağlık Hizmetleri Çalışma Grubu görüşlerinde çocuklarda ve adolesanlarda kolesterol taramasının lehinde veya aleyhinde önerileri destekleyecek yeterli kanıt bulunmadığını belirtmektedir. Başka kaynaklarda aile öyküsünde erken yaşta koroner arter hastalığı ya da hiperkolesterolemi bulunması durumunda, çocuklarda seçici olarak tarama yapılması önerilmektedir. Çocuklarda taramanın yararları belirsizdir. Bu yaş grubunda ilaç tedavisinin riskli, besleme danışmanlığında da başarının sınırlı olması nedeniyle, yaygın taramaların yarardan çok zarar getireceği düşünülmektedir.

 

Şiddet ve çocuk istismarı

 

Klinisyenlerin çocuklarda fiziksel ve cinsel istismar belirti ve bulguları konusunda uyanık olmaları gerekir deniliyor. Öykü alırken çocuklara nasıl bir disiplin uygulandığı ve anne – babanın istismar öyküsü olup olmadığına ilişkin sorular yöneltilebilir. Belirli bir görünüm taşıyan yanık, çürük ve lezyonlara         ( örn; sigara yanığı, el biçimindeki çürükler ) dikkat edilmelidir. Çoğul ya da yinelenen travmalarda da uyanık olmak gerekir.

 

Beslenme

 

Bütün çocuklar günlük diyetlerinde yağ, özellikle de doymuş yağ ve kolesterol alımını sınırlandırmaya, ayrıca sebze, tahıllar ve tahıl kökenli yiyecekler gibi lif içeriği yüksek besinler başta olmak üzere çeşitli besinlerle diyetlerini zenginleştirmeye özendirilmelidirler.                           

 

6-11 yaş grubu çocuklarda günlük örnek beslenme planı

Sabah	Öğle	Akşam
1.Yumurta  veya                1 adet    Peynir veya                    1 kibrit kutusu    Tahin - pekmez veya       2 yemek kaşığı    Çorba                            1 küçük kase 2. Ekmek                           1 – 2 dilim 3. Reçel, bal, pekmez         1 yemek kaşığı veya     yağ veya                         1 tatlı kaşığı     zeytin                             10 – 15 adet 4. Süt                                1 su bardağı 5. Domates – portakal        1 adet	1.Etli yumurtalı veya kuru baklagilli yemek        2/3 porsiyon 2. Sebze yemeği                   2/3 porsiyon 3.Tatlı veya meyve              2/3 porsiyon 4.Ekmek                              1 – 2 dilim	1.Etli yumurtalı veya kuru baklagilli yemek        2/3  porsiyon                   2.Pilav, makarna, börek    2/3 porsiyon  3.Salata                            2/3 porsiyon                  4.Ekmek                            1 dilim 5.Yoğurt veya süt                1 su bardağı

 

 

İmmünizasyon:

 

İlkokul 1. sınıf                         DT + oral polio + Kızamık + BCG

İlkokul 5. sınıf                         Adult dT  

MMR:

4 – 6 yaş veya 11 – 13 yaş rapel

Hepatit B:

Süt çocukluğunda aşılanmamış bütün çocuklar için hepatit B aşısı önerilmektedir ( 0, 1, 6. aylarda ).

Varisella:

Daha önce su çiçeği geçirmemiş ve bağışıklama yapılmamış büyük çocuklarda su çiçeği aşısı düşünülmelidir. Anne – babalara erişkinlik döneminde edinilen hastalıkta morbiditenin daha yüksek olduğu anlatılmalıdır. Bağışıklık süresinin sabit olmadığı ve rapele gerek duyulabileceği de anlatılmalıdır. 

Pnömococ:

Bağışıklık eksikliği bulunan ya da Akciğer hastalığı, DM  gibi kronik hastalığı olan çocuklarda ve yüksek riskli ortamlarda önerilmektedir.

İnfluenza aşısı:

Bakım kuruluşlarında kalan ve kalp, akciğer hastalığı gibi bir kronik hastalığı, hemoglobinopati, bağışıklık baskılaması ya da böbrek işlev bozukluğu olan çocuklar için önerilmektedir.   

 

Kazaları önleme:

 

·       Motorlu araç kazaları

·       Yangın ve yanıklar

·       Suda boğulma ( Küçük çocuklara erken yaşta yüzme ve su güvenliği öğretilmelidir ).

·       Ateşli silahlar

·       Zehirlenmeler

·       Bisiklet kazaları

 

Danışmanlık

 

1.Sigara: Çocuklara ve adolesanlara tütün karşıtı mesajlar vermek önemlidir. Tütün kullanmayı teşvik eden toplumsal baskıya direnmeyi sağlayacak beceriler edinmelerine yardımcı olmak ve onları tütün kullanmanın kısa ve uzun dönemdeki sonuçları konusunda uyarmak da önemlidir. Tütün kullanma alışkanlığının gelişmesini önlemek için bu mesajların büyük çocuklara zaman içinde tekrarlanması gerekir. Çocuklar aracılığıyla, pasif içiciliğinin kendi çocuklarının sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri konusunda sigara tiryakisi   anne – babalar da uyarılabilir.

2. Alkol ve madde kullanımı: Büyük çocuklarda alkol ve madde kullanımı bulgu ve semptomları konusunda uyanık olmak gerekir. Bütün çocuklar ve adolesanlarla madde kullanımı ve alkolün tehlikeleri tartışılmalı ve büyük çocukların rutin muayenelerinde öykü alınırken bu konudaki sorulara da yer verilmelidir. İçkili taşıt sürmenin riskleri, bağımlılığın riskleri, çalışma ve okul hayatına olumsuz etkileri ve çoğu zaman madde kötüye kullanımına eşlik eden riskli davranışlar konusunda çocukların bilgilendirilmeleri gerekir