0-5 YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA

PERİYODİK MUAYENE, KONTROL ve DANIŞMANLIK

-2-

            Beslenme:

Bebekler için en uygun besin anne sütüdür. Anne gerek doğumdan önceki ziyaretlerinde gerekse doğum sonrası dönemde anne sütü vermeye özendirilmelidir. Anne sütünün avantajları, emzirme tekniği, emzirme sıklığı, emzirme süresi gibi konularda anne aydınlatılmalıdır.

            Anne sütü alamayan bebeklerin beslenmesi;

Annenin ölümü, ileri derecede kalp - böbrek ve ruhsal hastalığı, aktif tüberküloz olması ya da bebeğin emmesini engelleyen yarık damak, yarık dudak gibi durumların olması halinde emzirme mümkün olmaz. Bu durumda bebeğe ticari çocuk mamaları ya da bebeğin ayına göre sulandırılmış inek sütü verilebilir. Anne sütü alamayan ve inek sütü ile beslenen bebeklere inek sütü tek başına yararlı olmaz.    Anne sütünün olmadığı hallerde 0 – 12 ay bebeklere verilmesi gereken besinler:

0 – 1 ay: Süt veya yoğurt ( 1 ölçü inek sütü, 1 ölçü kaynatılmış su şeklinde sulandırılmış 1 çay bardağı ( 100 ml.) süte 1 tatlı kaşığı dolusu toz şeker ya da 2 adet kesme şeker ve 1 çay kaşığı bitkisel sıvı yağ ilave edilerek ). 20. günden itibaren 1 tatlı kaşığı C vitamininden zengin, mevsime uygun meyve suyu

2 ay: Süt veya yoğurt ( 2 ölçü inek sütü, 1 ölçü kaynatılmış su şeklinde sulandırılmış 1 çay bardağı      ( 100 ml.) süte 1 tatlı kaşığı dolusu toz şeker ya da 2 adet kesme şeker ve 1 çay kaşığı bitkisel sıvı yağ ilave edilerek ). Taze meyve suyunun miktarı arttırılır.

3 ay: Süt veya yoğurt ( sulandırılmadan 1 tatlı kaşığı şeker + 1 çay kaşığı sıvı yağ ilave edilerek ). Taze meyve suyu ( günde ortalama en az 5 – 6 çay kaşığından başlanıp 1 çay bardağına çıkılır ).

4 ay: Sebze çorbaları, acısız tarhana ve yoğurtlu çorbalar

5 – 6 ay: Meyve ezmeleri, et ( kıyma olarak çorba içinde ), katı pişmiş yumurta sarısı ( 1 / 8’ i verilerek başlanır ), kırmızı mercimekli tahıl karışımı çorbalar, ezilmiş tavuk – balık etleri (Not= Bebeklere 6-9. aylarda azar azar çiğneyebileceği gıdalar vermeye başlamak gerekli. Bu dönemde bu alışkanlık kazandırılmazsa  katı gıdalara karşı isteksizlik ortaya çıkar.)

7 – 8 ay: 1 tam yumurta, iyi pişmiş nohut – mercimek, tahıl karışımı ( ezilerek ), sebze yemekleri ( ezilerek ), ekmek ( çorbalar ve yoğurdun içinde )

9 – 12 ay: Bu dönemde bebek, ailenin yediği yemeklerin çoğunu yiyebilir ve sofraya oturtulmaya başlanmalıdır. Ancak bebeğe günde en az 1 su bardağı yoğurt ve 1 adet yumurta gibi gelişimini sağlayan besinler verilmelidir.

ÇOCUKLUK ÇAĞI KAZALARINDAN KORUNMA

Sağlıklı doğan bir çocuğu sağlıklı yaşatmak ve çevredeki tehlikelerden korumak anne ve babaların en önemli görevidir. Kazalar bir kader, alın yazısı değildir. Gerekli önlemler alındığında kazalar ve kazaların neden olduğu sakatlıklar önlenebilir.

Çocuklar her yaşta kaza tehlikeleri ile karşı karşıyadır. Bebek emeklemeye, yürümeye başladıktan sonra gerekli önlemler alınmamış ise kaza riski giderek artar. 

Zehirlenmeler:

Tüm ilaçlar çocuğun erişemeyeceği yerlerde ve kilitli dolaplarda saklanmalıdır. Ev ziyaretlerinde, ev sahibinin ilaçları çocuğun erişebileceği yerlerde olabilir. Ziyaretlerde çocuğun ebeveyn yanından ayrılmamasına özen gösterilmelidir. Çocuğa ilaç verirken asla, onun şeker olduğu söylenmemelidir. Çocuğa karanlıkta ilaç verilmemelidir.

Tüm temizlik maddeleri çocuğun erişemeyeceği yerlerde saklanmalıdır. Temizlik maddelerinin ambalajına asla yiyecek ve içecek maddeleri konmamalıdır. Temizlik maddeleri ile ev temizlenirken, şişeler asla çocuğun erişebileceği yere bırakılmamalıdır. Evde yere asla fare zehiri koymamalıdır. Haşere öldürücü ilaçlar yerlere dökülmemelidir.

Alkollü içecekler çocuğun erişemeyeceği yerlerde saklanmalıdır. Çocuğu, içinde alkollü içecek bulunan bardaklardan uzak tutmaya özen gösterilmelidir.

Yerel Zehir Kontrol Merkezi’nin telefon numarası hemen görülebilecek bir yere yazılmalıdır.

Yanıklar:

            Yanık, çocukluk çağı kazaları arasında en sık görülenidir. Yanık bazen ölüme neden olabilmekte, bazen de ömür boyu sürecek izlere yol açabilmektedir.

Yıkanma suyunun sıcaklığı kontrol edilmeden çocuk suya sokulmamalıdır. Çocukların erişebilecekleri yerlerde kaynar su, süt bulundurmamalıdır. Yemek pişirilen kapların sapları ocak arkasına doğru çevrilmelidir. Kaza ile üzerlerine dökmemek için, sıcak yiyecekleri – içecekleri taşırken, çocuğun yürüyeceğiniz yere yakın bir yerde olmadığından emin olunmalıdır.

Kibrit, çakmak gibi çocukların oynayarak ateş çıkarabilecekleri şeyler ortada bırakılmamalıdır. Soba ve kalorifer peteklerinin etrafında çocukların yaklaşmasını önleyecek biçimde önlemler alınmalıdır.

Elektrikli aletler, fişler, kablolar, ampuller çocuklardan uzak tutulmalıdır. Elektrik prizleri çocukların içine bir şey sokmasını önleyecek şekilde kapatılmalıdır.

Boğulmalar:

Çocuğun ağzına sokabileceği para, boncuk, misket, çekirdek, düğme gibi küçük cisimler ortada bırakılmamalıdır. Çocuğa ağzına sokabileceği kadar ufak parçaları olan oyuncaklar satın alınmamalıdır. Sık sık oyuncakların kırılan, çıkan bir parçasının olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sekiz yaşından ufak çocuklara asla balon verilmemelidir. Çocuğun balonu şişirmeye ya da çiğnemeye çalışırken nefes borusuna kaçırabileceği unutulmamalıdır.

Çocuğun erişebileceği yerlerde naylon poşet bulundurulmamalıdır.

Düşmeler:

Pencerelere açılıp kapanabilen demir parmaklıklar taktırılmalıdır. Demir parmaklık taktırma imkanını yoksa çocuk odada iken pencereler kapatılmalıdır. Pencere önünde, çocuğun pencereye ulaşmasına yardımcı olacak mobilya bırakılmamalıdır.

Çocuk; merdiven kenarı, balkon gibi yerlerde tek başına bırakılmamalıdır.

Çocuk kenarlarında korkuluk olan yataklarda yatırılmalıdır.

Bezi değiştirilen bebek, bir an bile yatak ya da masa gibi yüksek bir yerde bırakılmamalıdır.

Hayvan ısırıkları:

Bazı bölgelerde akrep ve yılan sokmaları çocuklar için ölüm tehlikeleri yaratabilmektedir. Ülkemizde kedi, köpek gibi hayvan ısırıklarına da sık rastlanılmaktadır.

Bir yaşın altındaki bebekler asla ev hayvanları ile tek başına bırakılmamalıdır.

Veteriner kontrolü olmayan kedi, köpek eve alınmamalıdır. Ev hayvanları düzenli olarak veterinere götürülmelidir.

Çocuk, sokak kedi ve köpeklerinden uzak tutulmalıdır.

Çocuğu akrep ve yılan sokmalarından korumak için çıplak ayakla dolaştırmamalı, açıkta uyutmamalıdır.

Suda boğulma:

Suda boğulmaya bağlı ölüm sıklığı 1 – 3 yaş arasında en fazladır. Çocuk, suda boğulmaların olabileceği yerlerde sürekli gözetim altında tutulmalıdır

( kuyu, hela çukuru, havuz ). Konut tipi havuzu bulunan evlerde; havuzu çevreleyen ve kapısı kendiliğinden kapanan bir çit, suda boğulma ve boğulma tehlikeleri atlatma olasılığını düşürecektir. Yine kazaları azaltmak için çocuklara erken yaşta yüzme su güvenliği öğretilmelidir.

Ateşli silahlar:

Tabanca ve tüfekler boş olarak saklanmalı ve çocukların ulaşamayacakları bir bölgede kilit altında tutulmalıdır.

Motorlu araç güvenliği:

Güvenlik önlemi alınmaksızın araçta taşınan bir çocuk, küçük çaplı sayılabilecek çarpışmalarda da yaralanabilir. ABD’de araçlarda çocuklar için güvenlik koltuğu kullanılması zorunludur ve çocuk en az 18 kg olana kadar kullanılması gerekmektedir. Bu koltuklar 8 – 9 kg olana kadar arka cama dönük yerleştirilmeli ve ön tarafta hava yastığı bulunan arabalarda hiçbir zaman ön koltuğa konulmamalıdır. Türkiye’de 10 yaşından küçük çocukların ön koltukta oturmaları yasaktır.

Yolcu koltuğu ve emniyet kemerinin olmaması durumunda kamyon, kamyonet ve benzeri araçların yük taşıma bölümlerinde seyahat edilmemesi gerektiğini hatırlatmak önemlidir.

Motorlu araç güvenliği görüşmesi sırasında hekim, anne – babalara alkol ya da başka maddelerin etkisi altındayken araba kullanmamalarını, motosiklet kullanırken gerek kendilerinin gerekse çocuklarının başlık takmaları gerektiğini hatırlatmalıdır.          

Kazaların önemli bir bölümünde yayalar yaralandığı için anne – babalara küçük çocukların becerilerinin sınırlı olduğunu ve çocukları yaya kazalarından korumak için gözetim gerektiğini hatırlatmak gerekir.

Bisiklet kazaları:

Ölümcül bisiklet kazalarının çoğu kafa travmaları ile ilişkilidir ve bisiklet başlıklarıyla kafa travmalarının % 40 azaltılabildiğine dair çalışmalar vardır. Bu nedenle çocuklara ve anne – babalara bisiklet başlığı giymenin önemi konusunda danışmanlık yapmak büyük önem taşır. Ölümcül kazaların çoğunda bisiklet bir motorlu araçla çarpıştığı için motorlu araç trafiğinin olduğu alanlara girmekten kaçmakta etkili olabilir.

DEVAMI İÇİN

İçerikler hakkında daha fazla bilgi için draergin@mynet.com adresine yazabilirsiniz.