AiLEHEKiMiNCE.COM

 

PERİFERİK YAYMA VE KULLANIM YERLERİ-1

Dr.Ahmet ERGİN 

Ailehekimliği Uzmanı

 

Periferik yayma bir çok kan hastalığının tanısında yararlı bilgiler veren bir temel laboratuvar yöntemidir. Değişik kan hastalıkların seyri sırasında oluşabilecek morfolojik bozuklukların farkedilerek tanınmalarını kolaylaştırmak amacıyla yapılır. Bunun yanı sıra enfeksiyon ve enfestasyonlu hastalıkların tanısında da kullanılan bir yöntemdir. Tanı dışında, hastanın tedaviye verdiği cevabın izlenmesinde, lösemilerde nükslerin gösterilmesinde de bilgi verir.  

 

PERİFERİK YAYMANIN HAZIRLANIŞI

1.Yayma yapılan lamlar toz ve kir içermemelidir. Yağlı lamlarda preparatın kalınlığında üniformite sağlanamaz, kaliteli boyama yapılamaz. 

 

2. Lam üzerine lamın uç kısmına yakın olarak antikoagülanlı/antikoagülansız bir damla kan damlatılır. İkinci bir lamı birinci lamla 30° to 35°  açı oluşturacak şekilde ikinci lamın kısa kenarını kan damlasının ortasına gelecek şekilde yerleştirilir. Açı yukarıda belirtilenden daha fazla olursa yaymanın kalınlığı artacaktır. Bu istenmeyen bir durumdur. Aynı şekilde açı 30 dereceden azsa yayma kalınlığı azalacaktır. Kalın yaymalarda lökositlerin incelemesi sağlıklı yapılamaz. İnce yaymalarda ise eritrosit morfolojisi sağlıklı değerlendirilemez.

 

3.  Hızlı, düzgün ve tek bir hareketle üstteki lamı yaymanın uzunluğu 2-3 cm olacak tarzda ileriye doğru sürükleyin. Titreşimli bir yayma lökositlerin düzgün dağılımını engelleyerek ayırıcı sayımda hatalı sonuçlara neden olabilir.

 

4.   Eritrositlerde şekil bozukluğu oluşturmamak için yaymanın hemen kurutulması uygun olacaktır. Eğer kuruma tamamlanmadan boyama yapılacak olursa mikroskopik inceleme sırasında eritrositler üzerindeki su damlacıkları yanlışlıkla hipokromi izlenimi verecektir. Aynı zamanda eritrosit içi paraziti eğer varsa görülemeyecektir.

İyi kurutulmamış bir yaymada su partikülleri

5. Preparatların kurumasını takiben hemen boyanması önerilir. Boyama amacıyla yaygın olarak May Grünwald Giemsa kullanılır. Boyama için yapılacak işlem aşağıdaki gibidir:

Kurutulmuş olan yayma tam horizontal pozisyonda bulunacak şekilde boya kabı üzerine yerleştirilmiş ızgaralar üzerine yerleştirilir. Lamın üzeri tamamen kaplanacak şekilde May Grünwald boyası dökülür. Ve 3 dakika beklenir. Bu sürenin sonunda yayma bir ucundan yukarı doğru kaldırılarak üzerindeki boya artığı akıtılır. Daha sonra yayma üzerinde bulaşık olarak kalan boya artığı distile su yardımı ile uzaklaştırılır. Yayma tekrar horizontal pozisyona getirilerek üzerine lamı tamamen kaplayacak şekilde distile su amlatılır. Birinci aşama boyama tamamlanmıştır. Bundan sonra Giemsa boyası damlatıcı yardımı ile alınarak distile su üzerine 2-3 damla olarak damlatılır. Ve bir baget yardımı ile distile suyun içinde diffüz olarak yayılması sağlanır. Giemsa boyası preparat üzerinde sekiz dakika tutulur. Sekizinci dakikanın sonunda preparat üzerindeki boya fazlalığı akıtılarak ve bulaşık olarak kalan boya kısmı çeşme suyu iile yıkanarak tamamen uzaklaştırılır.Preparat bundan sonra incemeye hazırlık olmak üzere dik pozisyonda bir yere dayalı olarakbırakılır.Kurumayı hızlandırmak amacıyla bir klima karşısına konabilir.

6.Boyamanın aşırı olması durumunda boya partikülleri lam üzerinde kalarak yanlışlıkla trombosit izlenimi verebilir.

 

Boya artıkları trombosit izlenimi veriyor

7. EDTA lı tüpe alınan kandan yayma yapılacaksa hemen yapılmalıdır. Uzun süre bekleme durumunda aşağıdaki mahzurlar söz konusu olabilir:

1. Düşük ısıda daha çok olmak üzere trombosit agregregasyonu oluşur.
2. Fagositer hücrelerde toksik granül izlenimi veren vakuolizasyon gözlenir.
3. Polimorflarda yonca yaprağı görünümünde lob anomalisi görülür.

^{DEVAMI İÇİN}