GÜL-AY GAZETESİ

BİLGİSAYAR KULLANMANIN SAĞLIĞA ETKİSİ

Dr.Ahmet ERGİN

Aile Hekimliği Uzmanı

 

 

Merhaba sayın Gül-Ay okurları. Bilindiği gibi bilgisayarlar, matematik ve mantık işlemlerinde son derece hızlı olmaları, çok miktarda bilgiyi saklayabilmeleri, bir çok günlük işi güvenli ve hatasız yapabilmeleri, iletişim amaçlı kullanılabilmeleri nedeni ile günümüz insanının en büyük yardımcısı konumundadır. Gün geçtikçe bilgisayar kullanıcı sayısı artarken, iş yerleri dışında  evlere de  bilgisayar girmeye başlamıştır. Bu nedenle bu yazımda, sizlere ergonomik olmayan insan-bilgisayar ilişkisi sonucu ortaya çıkabilecek bazı rahatsızlıklardan  bahsedeceğim.

Bilgisayar kullanmaya bağlı  karşılaşılan problemlerin başında baş ve göz ile ilgili olanlar gelmektedir. Özellikle  alçak bir  monitör ile çalışmak, farkında olmadan sürekli olarak başınızı aşağıya eğmenize neden olur. Bu da boyun kaslarında kasılmaya neden olarak baş ağrısı yapabilir. Bu nedenle monitörünüzün uygun olarak kurulduğundan emin olmalısınız. Basit olarak bu ayar,  ekranın üst kenarının gözler hizasında olmasına dikkat ederek yapılabilir.

Bilgisayar ekranındaki parlama, gözlerinizi kısmanıza dolayısıyla göz kaslarınızın her zamankinden daha fazla çalışmasına neden olur. Ayrıca tıpkı televizyon veya sinema perdesi gibi bilgisayar monitörüne çok yakın oturmak da gözlerinizi yorar. Göz yorgunluğu uzun sürerse baş ağrılarına neden olabilir. Bundan korunmak için bilgisayar ekranına parlama önleyici bir filtre takmayı düşünebilirsiniz. Ayrıca ekranınızın size yaklaşık bir kol boyu, yani 50-75 cm mesafede olmasına dikkat edin. Göz kaslarınızı dinlendirmek için 20/20/20 kuralını uygulayınız. Yani her 20 dakikada bir, 20 saniye süreyle, 20 feet (6,5 metre) uzağa bakın.

İnsan bilgisayar başında iken gözünü daha az kırpma eğilimindedir. Bu durum gözün kurumasına neden olur. Sonuçta gözde yanma, batma, kızarma, bulanık görme gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu nedenle bilgisayar karşısında iken gözlerinizi kırpmayı unutmayınız,  gerekirse suni gözyaşı kullanılabilirsiniz. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız her yıl mutlaka  numarasını güncelleyin. Çünkü gözlük ya da lensinizin numarası değişmişse gözleriniz daha fazla yorulacaktır.

Işıklandırmanın yetersiz olması okuyabilmek veya daha iyi görebilmek için ekrana daha fazla yaklaşmanıza neden olur. Fazla ışıklandırma ise parlama veya yansımaya neden olur. Her iki durum da gözünüzün yorulmasına sebep olur. Göz yorgunluğunun baş ağrısına sebep olabileceğini söylemiştim.

Bilgisayar kullanımından boyun ve omuzlarımızda olumsuz etkilenebilir. Özellikle bilgisayara eğer bir yerden  okuyarak yazı yazıyorsanız, başınızı çevirmek ve eğmek boy kaslarıda gerginlik yaratır. Bu işlemin uzun sürmesi boyun ağrılarına neden olabilir. Bu nedenle üzerinde çalıştığınız dokümanın monitör ile  aynı yükseklikte ve hemen onun yanında bulunmasına özen gösterin.  Bu amaçla monitörün yanına yerleştireceğiniz bir belge askısı da kullanabilirsiniz.

Monitörünüz tam karşınızda, klavyeniz ise sandalyenizle aynı hizada olmalıdır. Aksi takdirde ekrana bakmak için gerekli boyun çevirme ve eğme hareketi rahatsızlık doğurabilir. Ayrıca sandalye klavyeye uzak olmamalıdır. Bu pozisyon kollarınızı çok fazla gerer, boynunuz ve omuzlarınız onlara destek verebilmek için fazladan çalışır, bu durum ise boyun ve omuz ağrılarına neden olur. Bilgisayar başında iken telefon konuşmaları yapmanız gerektiğinde, ahizeyi başınız ile omuzunuz arasına sıkıştırmayın. Bu pozisyon da boyun ve omuz ağrılarına neden olabilir. Telefonla konuşurken boynunuzun dik, omuzlarınızın gevşek olmasına özen gösterin. Telefonunuzun kolay ulaşılacak bir yerde olmasına dikkat edin. Klavye ve mouse’unuzun çok yüksek ya da alçakta olmamasına dikkat edin. Bu durum uyum sağlamak için omuzlarınızı yükseltmenize veya alçaltmanıza neden olarak kas ve eklemler üzerindeki gerilimi artırıp ağrılara neden olabilir.

Dirsekler, kollar, bilekler ve parmaklarımızda bilgisayar kullanımından olumsuz olarak etkilenebilir. Birçok kişi, bilgisayar masasında otururken farkında olmadan kendisini dirsekleri ile destekleyebilir. Dirsekteki zorlanma ağrıyla neticelenebilir. Bu nedenle alışıldık çalışma şekliniz ne olursa olsun, uygun pozisyonda oturduğunuzdan emin olun. Klavye kullanırken el bilekleri nötr pozisyonda, yani  kolun geri kalan bölümleri ile aynı hizada, düzgün olarak tutun. Kollarınız yere parelel konumda olsun ve fazla yukarı kalkmasın. Dirsekleriniz gövdenize yakın dursun. Klavyenin tuşlarına sert basmayın. Aksi taktirde bu durum tendinit adı da verilen tendonların ağrılı iltihabına neden olabilir.  Bu nedenle tuşları çalıştıracak asgari gücü kullanmaya çalışın.  Mola vermeden aşırı klavye kullanmak ağrıya neden olabilir. Çalışırken sık sık küçük molalar vermeye özen gösterin. Bu molalar 15-30 saniye kadar kısa olabilir. Bu süre zarfında germe egzersizleri yapabilirsiniz. Klavye her zaman önünüzde olsun, yanda durmasın. Yanda duran klavye yazma sırasında bileklerinizi açılandırmaya  bu da bilekğinizi zorlayarak ağrı ve elde uyuşmaya neden olur.

Mouse çok sıkı tutmayın.  Elinizin çabuk yorulmasına neden olur. Yine standart bir mouse ile aşırı sayıda tıklama yapmak parmaklarınızı özellikle de işaret parmağınızı yorarak ağrıya neden olabilir.

Sırt, bel, kalça ve dizlerde bilgisayar kullanımından etkilenebilir. Klavye veya mouse'un sizden çok uzakta durması, bunlara uzanmak için sık sık öne eğilmenize neden olabilir. Sandalyenizin arkalığı çok alçak veya hatalı şekilde eğik olabilir. Her iki durumda bel ve sırt ağrılarına neden olabilir. Bu nedenle eğer sandalyenizin bel ayarı varsa vücudunuza uyacak şekilde ayarlamaya özen gösterin. Eğer ayarlanamıyorsa rulo haline getirdiğiniz bir havlu veya yastık ile belinizi destekleyin. Sandalyeniz çok yüksek veya çok alçak olabilir. Yere veya ayaklığa ulaşamayıp havada asılı kalan ayaklar, sırt ve diz bölgenizde gerilim yapar. Bu nedenle sandalyenizin yüksekliğinin uygun biçimde ayarlanmış olmasına ve ayaklarınızın desteklenmesine özen gösterin. Sandalyenizin oturak kısmı çok derin olmasın. Bu durum dizlerinizin arkasına baskı yapar. Böyle durumlarda sandalyenin derinliğini bir yastıkla giderilebilirsiniz. Mola vermeden uzun süre çalışmayın. Bir bardak su içmek için kalkmak dahi vücudunuzun rahatlamasına kaslarınızın gevşemesine yardımcı olur. Bilgisayar kasasını bacaklarınızın bulunduğu masa altına koyarak, bacaklarınızın hareket alanını daraltmayın. Hareketsizlik bacaklarınızda ağrı oluşturabilir. Ayak bileklerinize bir miktar dairesel hareketler yaptırmak dolaşımı artırmaya yardımcı olur ve ayaklarınızı daha iyi hissetmeye neden olabilir. Bilgisayar kasası için bir raf kullanmak en doğrusudur. Sandalyenizin oturağındaki kaplamanın çok sert olmamasına dikkat edin. Sandalyenizin hafif yumuşak bir kaplaması olmalıdır. Bir minder kullanmayı da düşünebilirsiniz.

                        Sağlıklı ve mutlu günler dileğiyle....

 

 

İçerikler hakkında daha fazla bilgi için draergin@mynet.com adresine yazabilirsiniz.